Alevilik tarihsel olarak kendisini; aydınlanmanın, paylaşımın, dayanışmanın, özgürleÅŸmenin, kadın erkek arasındaki eÅŸitsizliÄŸin, hatta kendini kaide kural ve kitaplarla ortaya koyan diÄŸer inançların aksine, öznesini insan ve onun akıl yoluyla sonuçlar üretmesini temel alır.

“Bilimle gidilmeyen yolun sonu karanlıktır” diyen Hacı BektaÅŸ’tan, “yarin yanağından gayri her ÅŸey paylaşılabilir” diyen Åžeyh Bedrettin’den, Hallacı Mansur’un “yeryüzündeki insan, tanrıdır” diyen enel hak felsefesinden, “ mazlumdan yana zalime karşı, gelin canlar bir olalım” diyen Pir Sultan’dan ve daha sayamadığımız onlarca bu felsefeye öncülük etmiÅŸ mürÅŸit ve pirlerden alır yol geleneÄŸini.

Bir akursuya benzetirsek AleviliÄŸi, hep akış halinde, asla duraÄŸan deÄŸil. DüÅŸünceye ve düÅŸünmeye ket vurmaz, ÅŸartlarla ortaya koymaz kendisini, temel ilkelerle açıklar. “ Eline, beline, diline sahip ol” ilkesidir ki bu yanıyla da dünyevidir. Ä°nsani-kâmil in ulaÅŸması gereken kriterdir. DiÄŸer inançların kendisini tarif ettiÄŸi gibi ahiretçi deÄŸildir asla. Toplumsal önermesi, hakkaniyet üzerinedir ki, adaleti, eÅŸitliÄŸi bir görev olarak koyar önüne. Bunları yaÅŸarken hesaplaÅŸmaktan yanadır. BaÅŸka güç ve ilahlara havale etmez.

Alevilik felsefesi sol sosyalist deÄŸerlerin ortaya henüz çıkmadığı o dönemlerde toplumsal tarihe ışık tutmuÅŸtur. Ezilen sömürülen horlanan toplumsal kesimlerin kendilerini ifade etmelerine kaynaklık etmiÅŸ hem de yol göstermiÅŸtir. Anadolu’ya bu kadar kolay yayılmasının baÅŸlıca sebeplerinden biri hilafetçi, baÄŸnaz, saltanatçı zihniyetlerin eleÅŸtirisi üzerine kurar anti-tezini. O’nu diÄŸer inançlardan farklı kılan kadının ve erkeÄŸin bir arada ibadet edebilmesidir. Kadının toplum ve aile içindeki konumunu güçlendirmiÅŸtir. Haremlik selamlık yoktur orda. Åžekilci ibadeti de reddeder. Ä°badet tanrı ve insan arasındaki bir muhabbet ise onun ÅŸartı biçimi ve koÅŸulu da olmaz elbette. Çalışmak, üretmek, insanlığa dair her türlü hizmeti ibadet sayar bizim felsefemiz. .Hırsızı, yolsuzu, düÅŸkünü oluÅŸturduÄŸu toplumsal kuralla yargılar ve burada ortak akıl egemendir. Çünkü halk mahkemesi niteliÄŸindedir cem ve cem evlerinin tarihsel içeriÄŸi. Semahıyla sazıyla deÄŸiÅŸ ve beyitleriyle taşımıştır geleneÄŸini bellekten belleÄŸe.

Aleviler bunca farklılıklarından dolayıdır ki hiçbir zaman sol düÅŸünceye yabancı kalmadılar. Sol ideolojiyle olan bu kan bağı uyumu tarihten devraldıkları o paylaşımcı ve özgürlükten yana olan kültürlerine çok benzediÄŸi için Anadolu’da alevi felsefesi tarihte solculuÄŸa babalık etmiÅŸ dersek hilaf olmaz sanırım. Sol fikirlerin örgütlenmesine hep kaynaklık etmiÅŸ bir toplumsal zemindir Alevilik. O’nu hiçbir ÅŸekilde Ä°slam’ın bir koludur teziyle açıklayamazsınız. Çünkü bu felsefe Ä°slam’ın ve günümüz sün nülüÄŸünün anti tezi üzerinden örgütler ve ifade eder kendisini. Bütün bunlardan dolayıdır ki Alevilerde Müslüman’dır tezi ve propagandası kocaman bir yalandır. Çünkü Alevilerin uzaktan ve yakından bu inançla hiçbir ilgileri olmamıştır. Ä°slam’ın bilinen o beÅŸ ÅŸartını hiçbir alevi yerine getirmez. Buna raÄŸmen siyasetçisi yazarı akademisyeni her tartışmanın başında ülkemizin %99’u Müslüman’dır tezini boÅŸuna kullanmaz aslında! Çünkü alevi inancının asimilasyonu üzerine kendisini kurgulayan *****huriyet ideolojisi, kadrolarını ve siyasetçilerini de böyle yetiÅŸtirip, bununla Alevileri ciddi oranda asimile etmeyi baÅŸarmışlardır. Aslında aleviler kendilerini yeniden gözden geçirip, bu tuzaklı yollara düÅŸmemeyi bilmelidirler.

Anadolu Rönesanssı diyebileceÄŸimiz bu aydınlanmacı Alevi hareketi, bu güne ve dönemimize gelindiÄŸinde çok da güdükleÅŸmiÅŸ, sindirilmiÅŸ, kabuÄŸuna kapanmış ve öÄŸretisini tanımlayacak ve örgütleyecek konumdan uzak kalmış durumdadır. Burjuva partilerinin ve politikacılarının arka bahçesi olmaktan kendisini kurtaramayan bir Alevilik, ne içinde yaÅŸadığımız çağın, nede tarihsel mirasının ruhuna uygun davranmış olur. YozlaÅŸtırılmış deÄŸerleri elinden alınmış her türlü baskı ve kuÅŸatılmışlığı yaÅŸayan bu toplumsal kesim kendisi gibi horlanan, dışlanan ve ötekileÅŸtirilen kesimlerle de bağını ve politikasını birleÅŸtirebilmelidir. Oy deposu görevini terk etmeli, müdahil duruma taşımalıdır politikasını. Çünkü yıllarca sırtında taşıdığı parti ve politikacıların, kendisine zulüm, katliam, sömürü ve gözyaşından baÅŸka bir ÅŸeyin getirmediÄŸini artık görmelidir.

Bunların en bilineni Koçgiri, Dersim, MaraÅŸ, Çorum, Sivas katliamlarıdır. Kısa zaman önce TBMM’nin bir vekilinin aÄŸzından meclis tutanaklarına da geçen, faÅŸizanca savunduÄŸu Kürtler ve Alevilere tarihte reva görülen o katliamların, günümüzdeki çözüm önerileri içinde geçerli bir politika olduÄŸunu belirten faÅŸist ideolojinin temsilcisi Altan Öymen ve onun gibi düÅŸünen parti ve kiÅŸilerin dışa vurumudur aslında.

Alevilerin milliyetçi faÅŸist partilerle olan iliÅŸkileri, ancak insanın cellâdına hayran olmasıyla açıklanabilir. FaÅŸizmi bize meÅŸru bir siyasetmiÅŸ gibi kabul ettirdiler ve kanıksattılar adeta. Oysa diÄŸer kültür ve farklılıkların düÅŸmanlığı üzerine siyaset yapmak tam da faÅŸizmin politikası niteliÄŸindedir. Ä°ÅŸte aleviler farkında olmadan bu faÅŸizan parti ve politikacıları sırtlarında yıllarca taşıdı ve taşımaya devam ediyor. Ä°ÅŸte buna dur demenin zamanıdır. Ancak bu gerçekliÄŸin farkında olan bir Alevilik kendisinin ve baÅŸka grupların özgürleÅŸmesinin yolunu açabilir.

Aleviler ve Sünniler ancak devletin din ve diyanet üzerinde ki hâkimiyetini kırabildikleri oranda özgürleÅŸebilirler. Oysa laik devletin görevi bütün farklı kimliklerin ve inançların kendisini özgürce yaÅŸayabileceÄŸi bir siyasi ortam hazırlamaktır. Bizde tersi bir durum söz konusudur. Yani dinin devlet eliyle örgütleniyor olması, finansının devlet eliyle yapılıyor olması ve bunun da taraflı bir konumla yürütülüyor olması bunun en önemli göstergesidir. Sadece Sünni Hanefi mezhebi ihtiyaçlarını karşılayan bu yanlı ideoloji, aynı zamanda Alevilerden toplanan vergilerle de kendini finanse etmektedir. Önemle üstüne basılarak her platformda vurgulanan da iÅŸte bu gerçekliktir. YaÅŸananlar tam da demokrasi, insan hakkı, hukuk ve onun eÅŸitlik ilkesi ihlalidir. AleviliÄŸinde itirazı hep bu noktada olmuÅŸtur.

AleviliÄŸin tarihteki toplumsal ideali, ezilen ve sömürülenlerin kurtuluÅŸ umudu niteliÄŸinde iken, günümüz Alevileri ve örgütlerinin ortaya koyduÄŸu talepler bu felsefenin özüyle tezat bir haldedir. Cem evlerinin ibadethane sayılması,zorunlu din derslerinin kaldırılması, diyanetin lav edilmesi gibi istek ve taleplerle AleviliÄŸin özgürleÅŸebileceÄŸi fikri hayalci bir yaklaşım olsa gerek. Tam tersine bu sınırlı istek ve talepler felsefemizin özgürlükçü ruhuna ket vurmaktır. Oysa bu öÄŸreti çağımız sorunlarına ışık tutacak kadar aydınlık, sınırlamaları kabul etmeyecek kadar asi ve isyancıdır .

YAÅžASIN BU GELENEÄžE ÖNCÜLÜK EDÄ°P SER VERENE
Sabri KARAMAN

Kaynak: Nurhakdagi.Net

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Okudum ve kabul ediyorum Kullanım şartları.

Lütfen görüntülenen karakterleri yazınız

Yorum Ekle